Navigatie menu
zoeken
Houten Kraan
Elaine Vis |
21 april 2024

Houten Kraan

Monicabrug

Hij staat er al een poos, de replica van een Middeleeuwse hijskraan. Hij piept en kraakt bij het besturen, logisch bij een volledig houten constructie. Nu is het tijd voor openstelling voor het brede publiek. Het enorme houten gevaarte in de oksel van de Monicabrug zoekt een team vrijwilligers om op zaterdagmiddagen nieuwsgierige bezoekers te ontvangen.

Het is druk in het weekend op de groene wandelroute langs de singel tussen Weerdsluis en Paardenveld. Vrijwilliger Kaspar Hanenbergh ‘Dit is een leuk ding. Mensen komen langs en steken hun neus naar binnen ‘Wat is dit?’
De kraan staat in het water tegenover de ligplaats van de rondvaartboten van Schuttevaer. Vanuit de boten worden foto’s gemaakt.

‘De Stichting Stadskraan zoekt uit hoe ze de openstelling van de kraan het beste kan organiseren. Kaspar: ‘Vorige zomer zijn wij eigenlijk al opengegaan, maar nu maken wij een doorstart en hebben vrijwilligers nodig’.

De houten hijskraan werkt op menskracht en niet op de wind. ‘Als vrijwilliger zou je een hijsdemonstratie en informatie over de oorspronkelijke stadskraan kunnen geven. En je zou iets over de herbouw via het stageproject met jongeren kunnen vertellen. Nieuwsgierige bezoekers worden uitgenodigd om zelf te hijsen en de kraan te laten zwenken’.  

De Stichting Stadskraan nam jaren geleden het initiatief tot het bouwen van deze replica en nam stagiaires van mbo3 in de arm die zo houtbewerking in de vingers kregen. Binnenin de kraan zijn zware balken vakkundig met elkaar verbonden met houten duvels. Twee grote loopraderen met een doorsnede van 3,5 meter sturen via tandwielen een as aan waardoor buiten een touw met haak wordt opgehaald of gevierd. Een potje met reuzel ernaast, want het geheel moet wel gesmeerd worden.

De kap van de houten kraan kan ook draaien. Daarvoor zijn ook twee mensen nodig die binnenin de kraan met de klok meelopen en een houten draaiboom vooruitduwen. Zo kan na het hijsen de kraan zwenken. De vracht, in vroeger tijden vaak vaten met wijn en graan, werd zo op de kade gezet.

Twee nieuwsgierige Amerikaanse toeristen komen langs ‘Hallo, kunnen wij even kijken? Wat is dit, om heksen te wegen?‘ Nog geen minuut later zetten zij de kraan in beweging door in de houten raderen te lopen. De man merkt op dat je hier best een sportschool kan beginnen. Spierkracht wordt via de assen en raderen overgebracht in hijsen en zwenken. ‘Eigenlijk heel simpel.’

Kaspar ‘Dit soort kranen werd tussen 1405 en 1620 gebruikt. Er zijn geen bouwtekeningen van, maar wel afbeeldingen op oude schilderijen. De stadskraan op het schilderij Het Gezicht op de Ganzenmarkt en de Stadhuisbrug te Utrecht van de Utrechtse kunstschilder Joost Cornelisz. Droochsloot (circa 1585-1666) werd het uitgangspunt voor een bouwtekening waarmee de Stichting Stadskraan uit de voeten kon. Zo is deze replica tot stand gekomen.’

Het liefst had de stichting de kraan op de oorspronkelijke plek bij de Winkel van Sinkel gezet. Daar sneuvelde in 1837 de stadskraan tijdens het tillen van de te zware gietijzeren pilaren met vrouwenfiguren. Tegenwoordig is het daar te druk, Kaspar ‘Een logische plek leek hier bij de Monicabrug. Ooit stonden er bij de Weerdsluis ook kranen. De Oudegracht was een binnenhaven’.

‘Nu de kraan functioneert zoeken wij meer vrijwilligers. Als vrijwilliger hoef je natuurlijk niet alles te kunnen maar Engels en goed Nederlands zijn wel handig om het verhaal te vertellen.’
Sinds 4 mei is de kraan open op zaterdagmiddagen tussen 13 -17 uur.

Interesse om vrijwilliger te worden?
Aanmelden via de website
of post op facebook

droochslootstadskraanDe kraan in de 15de eeuw op het schilderij van Droochsloot (courtesy Centraal Museum). Kooplieden uit noord en zuid vervoerden hun waren over het water langs de Vaartse Rijn en de Vecht door de Oudegracht naar de stadskraan. De waar werd vervolgens naar de Waag (deel van het oude stadhuis) gebracht, geïnspecteerd en gewogen. Daarna werd er belasting geheven en konden de goederen verspreid worden over de stad.

Foto bovenin Kaspar Hanenbergh voor de kraan.

 

 

< naar bewoners-en-straten-overzicht

Scrhijf je in voor de nieuwsbrief
Eerder verschenen papieren uitgaven
Houten Kraan - Monicabrug
Reünie en feest jarige school  - Pieterskerkhof
Roelandt Savery - Boterstraat
Samen met 13 nationaliteiten - Labrehuis Plompetorengracht
Bar Bet  - 't Wed
Muziek, lief en leed - De Steegzangers
Meedenken met nieuwe woonplek  - in het Beurskwartier
Klappertanden in een koude kerk - Domplein
Korte terugblik - Oud en Nieuw
Stolpersteine voor broers - Steenweg
Bistro tot 2024 .... en dan? - Oudegracht
Augustinuskerk - Open na renovatie
Mieks’ verhaal blijft leven  - Kromme Nieuwegracht 35a
Bikkels - Zwemmen in de Oudegracht
Film Werven van Utrecht - Op pad door doolhof kelders
Koorschool treedt graag op - Plompetorengracht
 Hoeden- en pettenwetenschap - Bakkerstraat
150 jaar platanen Begijnekade - Buurtbomenborrel 1 oktober
De kunstenaarsburen - Atelierroute Binnenstad
Festivalhart Park 6 terug - TivoliVredenburg
Studenten  - veroveren een kamer
Bartholomeus Gasthuis - Verjaardagstaart met Sharon
De muurschildering van Top - Plompetorengracht
Een verborgen juweeltje - Het Slop
'De stilte van ons hof ' - Zakkendragershof
Van reparatie tot megaklus - Haverstraat
Kleur voor verlaten terrein - Smakkelaarsveld
Herstel werfkelders - Stadhuisbrug, Bezembrug
Plan moet opnieuw gemaakt - Strosteeg
Bijna sloop, gelukkig behouden - Sterrehof
Gewoon getrouwd - Volksbuurtmuseum
Witbaard - Sint Jacobsstraat
Stomerij Hahné - Springweg
Kuijper's Hobbyhuis - Minrebroederstraat
Ambachtshuis - Twijnstraat
Cacao - Oudegracht
Huize Rust Roest - Nieuwegracht
Draaien en drogen  - Kolman Oudegracht
42 jaar tussen drop en snoepgoed - Vinkenburgstraat
Altijd druk met verstelwerk - Twijnstraat
Kopijwinkel 30 jaar - Lange Smeestraat
Sigarenrokende levensgenieter - Janskerkhof
Groenavond met de buren - In de 3 Krone Oudegracht
Over katholieke Brabanders - Nieuwegracht
Graalhuis - Spiritualiteit Nieuwegracht
Over de schutting naar de buren - Croeselaan
Broedplaats circulariteit - Greenhouse Croeselaan
Burencontact door schoffelen - Pauwhof
De Catharinatuinen - waar de vroedmeesterpad fluit
Schoonheid van Plompetorengracht - Herzien boek
Delicatessenwinkel gestopt - Steenweg
Online losplek reserveren - Twijnstraat
Hortus in oude luister hersteld - Lange Nieuwstraat
Vaderlijke gastvrijheid  - Dirck van Zuylenstraat
Waar je je meteen thuis voelt - Café van Wegen
Samen in een monumentale flat - Martinuskerk
Augustijnerklooster - Jacobskerkhof 2
De Sjuut, dorp in stad - Buurthuis Zeven Steegjes
Tolsteegbarrière - [BEWONERS EN STRATEN]
Wielrennen met Café Domkop - Loeff Berchmakerstraat
Groener en autoluw - Westerkade
Ornamenten, engelen en fresco's - Sint Augustinuskerk Oudegracht
Een nomade in de binnenstad - Agnietenstraat
Toen was het héél gewoon - Jaarbeursplein, Steenweg en...
Auto d’rin of d’ruit?  - Twee meningen in de Bergstraat
Even binnenkijken - Slachtstraat
Visuele prikkels - in de Binnenstad
35 jaar vraagbaken voor pelgrims - Janskerkhof
Theo van de Vathorst - Etalage expositie Oudegracht
Romeins dorp  - Ten zuiden van Domplein
Jan Scherjon overleden - Oudegracht
Herindeling onder de loep - Ledig Erf
Topgevels - wandeling
Studeren dankzij Vrijvrouwe - Renswoude Lange Nieuwstraat
Strak ontwerp, oud huis - Loeff Berchmakerstraat
Utrechts wieg - Tussen Domplein en Vismarkt
950 kelders, is dat alles? - Onder wegdek en langs grachten
Ontmoeting met de buren - In de 3Krone
Persoonlijk onderwijs - In de Wolvenbuurt
Struikelsteen voor Jeannetta - Lange Lauwerstraat
Nieuw beeld, oud materiaal - Beeldenpark Croeselaan
Dokteren in 75-jarige Mariahoek - Willem van der Kraan
Wandelroute door de Binnenstad - Universiteits- en HBO-panden
Dokter Q - Het kind van Joods Wijk C
Open tuinendag 2021 - Achterom bij de buren
Eerst zien, dan geloven - Croeselaan
35cm stoep, achter een biotoop - Kromme Nieuwegracht
Wietse beschermt de oceaan  - vanuit de binnenstad
Wetenschap en liefde - op de Haverstraat
Uitvalsbasis jonge vrouwen  - Kromme Nieuwegracht 3-5
Vuilnis rapen als medicijn  - tegen cynisme
Straks cultureel centrum - ooit bakkerij en judoschool
Boven Utrechts drukste locatie - rustig en stil
Wonen in een etalage - op de Voorstraat
Speciaalzaken verdwijnen - En maken plaats voor horeca
Positief over herinrichting - maar ook verbeterpunten
Otto Hamer (1938 – 2020)  - Maatschappelijk bewogen