In 2019 waren er iets minder dan tweeduizend daklozen in de stad, in 2025 waren dit er inmiddels al drieduizend. Deze toename is te zien in alle vier grote steden van Nederland; Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en dus ook Utrecht. De steden hebben hierover contact met elkaar. Met name sinds corona is het aantal daklozen aan het toenemen. 

Er wordt veel gedaan in de binnenstad om mensen te helpen, zo zijn er verschillende organisaties die (tijdelijke) opvang en financiële hulp bieden.
Jellinek bijvoorbeeld probeert mensen met verslaving te helpen. Door middel van hun Eropaf-team monitoren zij het aantal daklozen in de stad die kampen met verslavingen. Jacqueline Krouwer, manager bij Preventie Jellinek ‘Ik kan me voorstellen dat je als Utrechter door die binnenstad loopt en denkt dit gaat helemaal verkeerd. Dat ligt daar maar op straat. Maar je moet weten dat veel mensen wel in beeld zijn. Je kan ze niet altijd bieden wat ze eigenlijk nodig hebben. Dat is wel het aller-eerlijkste verhaal.’ Woningen zijn er nou eenmaal niet voor iedereen, zelfs als je voldoende geld hebt kan het vinden van onderdak moeilijk zijn.

Geleidelijk
Naast de toename van het aantal dakloze mensen, zijn de verschillende groepen daklozen ook duidelijker op straat te zien; arbeidsmigranten, gezinnen, alleenstaanden, jongeren, statuslozen, verslaafden en doorgewinterde zwervers. Dit heeft deels ook met de woningnood te maken, hierdoor zijn er bijvoorbeeld veel meer gezinnen dakloos of (alleenstaande) moeders met kinderen. Dit kan komen door een scheiding, door ziekte of het verliezen van je baan. Mensen raken dan niet meteen geheel dakloos, het gaat geleidelijk. Vaak kunnen ze de eerste paar maanden nog wel overbruggen door bijvoorbeeld bij vrienden of familie te slapen, totdat dit ook geen optie meer is.

Jorinde Crum, clustermanager bij de Tussenvoorziening, een organisatie die (tijdelijke) opvang biedt aan dakloze mensen, vindt dan ook dat de politiek dit probleem als een woningprobleem moet erkennen. ‘Je moet rekening houden met wat voor woningen er gebouwd worden, dus niet alleen maar dure woningen. Je wil iemand tuurlijk naar zorg of werk toe leiden, maar als geen passende zorg is of geen woning waar iemand in kan wordt dat heel lastig.’

De nieuwe groep daklozen zijn Europese arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten raken hun woning kwijt, als hun baan ophoudt. Vaak weten zij de weg naar de hulpverlening niet te vinden, omdat arbeidsmigranten vaak de taal niet spreken of de wetten en regels in Nederland niet kennen. Voor hen is er geen vangnet wanneer ze werkeloos worden, waardoor ze meteen op straat komen te staan. Jorinde ‘Dat vind ik echt schandalig als maatschappij, dat je deze mensen hier naartoe haalt voor werk en als ze niet meer nodig zijn, dat ze meteen op straat staan en er geen hulp is.’

Overlast 
Winkelcentrum Hoog Catharijne en de Sijpesteijntunnel zijn plekken in de Binnenstad waar veel overlast wordt ervaren. Toch zijn niet de daklozen de boosdoeners. Uit gegevens van de gemeente bleek dat in Hoog Catharijne regelmatig hevige ruzies en vechtpartijen plaatsvinden, voornamelijk veroorzaakt door Syrische alleenstaande minderjarigen (ook wel amv’ers) die daar rondhangen. Het gaat dus in veel gevallen om jongeren die elders in het land bij een COA verblijven. Het winkelcentrum is nu sinds vorige zomer ‘s nachts dicht.

Dan is er nog de beruchte Sijpesteijntunnel, vlakbij de locatie in Hoog Catharijne waar vroeger de ‘junkentunnel’ was. In deze omgeving dealen en gebruiken verslaafden. De tunnel is dan ook al jarenlang een zorg in de stad. Er is lastig toezicht op te houden en de tunnel heeft een blijvende aantrekkingskracht op verslaafden.
De gemeente geeft aan dat veel van de mensen die daar verblijven weliswaar kampen met verslaving maar niet altijd (volledig) dakloos zijn.

Het beruchte Bollendak op Utrecht Centraal is een lastig verhaal. Omwonenden ervaren veel overlast van mensen die rondhangen onder op het Bollendak. Maar omdat een groot aantal van de mensen die daar rondhangen niet uit Utrecht komen, is het enorm ingewikkeld om deze mensen te helpen. Hun verblijfplaats is niet altijd geheel duidelijk, en er zitten ook mensen tussen die mogelijk illegaal in Nederland verblijven. Bij hen heerst de angst voor hulpverlening. ‘In de politiek is er veel discussie over mensen die illegaal zijn. Dit creëert angst bij mensen, ook al mogen wij ze wettelijk niet vervolgen. We willen heel graag dat de overheid je beste vriend is, maar dat lukt niet altijd’, vertelt Jacqueline, die werkzaam is bij de Jellinek.

Toch is er wellicht nog hoop, want Jolinde (Tussenvoorziening) ziet dat er in deze stad veel empathie is en er wordt echt naar elkaar omgekeken. Er is oog voor dakloze mensen en men snapt ook dat deze groep hulp nodig heeft. De gemeente denkt goed mee en financiert deels organisaties zoals de Tussenvoorziening, zodat opvang gerealiseerd wordt en kan blijven bestaan. Daarnaast zijn er meerdere belangenorganisaties in Utrecht voor daklozen, die de rechten van dakloze mensen waarborgen en deze groep onder de aandacht brengt bij de politiek. Daar ligt een groot deel van de oplossing.

Foto © Luuk Huiskes

< naar nieuws-overzicht