

GASONTPLOFFING – Het zal nog zeker twee jaar duren voor zijn winkelpand en bovenhuis aan de Mariaplaats weer volledig zijn opgeknapt, voordat de constructie weer veilig is en alles goed in de lak zit. Dat verwacht Toon van Leest, die een antiquariaat in medische en wetenschappelijke instrumenten runt. Allemaal het gevolg van de gasontploffing in de Visserssteeg van 15 januari, 40 meter bij zijn pand vandaan. De gevel van nummer 45 is namelijk ontzet.
Tot voor kort waren de ramen van de zijkamer naast de ingang dichtgeplankt. Die waren namelijk eruit geklapt bij de explosie. ‘Ik zat in de winkel achter de pc, toen ik een enorme knal hoorde. Ik voelde mijn longen en borstkas op en neer gaan, maar bleef rustig. Zowel voor als achter hoorde ik glas vallen’.
Hij ging naar buiten en zag voor het pakketafhaalcentrum op de Springweg een deel van een dakkapel liggen. Toen hij terugging naar zijn winkel, hoorde hij weer een knal. ‘Het is goed loos’, dacht hij. ‘Ik had een eerdere ervaring met een gasexplosie’.
Er kwamen veel mensen aanlopen, agenten stuurden iedereen de zaken en woningen uit. ‘Ik heb de deur op slot gedaan en het alarm niet ingeschakeld omdat ik wilde voorkomen dat dit voortdurend zou afgaan’.
Bang dat zijn kostbare collectie – waaronder eeuwenoude globes, telescopen, anatomische modellen, barometers, apothekersbenodigdheden en scheepsinstrumenten – zou worden gestolen, was hij niet. ‘Dit stukje Binnenstad was op dat moment het best beveiligde en bewaakte gebied in Nederland’.
Van Leest ging naar huis en ‘praatte de ellende van zich af’. Ook kreeg hij veel appjes van bekenden en klanten. Aanvragen van talkshows wees hij af: ‘Ik op tv optreden, terwijl de vijf werkstudenten die boven wonen hun huis niet meer in konden?! Nee! Ik heb ’s avonds nog met hen geappt of ze onderdak hadden, anders hadden ze bij mij in Oost kunnen slapen’.
Kier van 1,5 cm
De dag daarna, vrijdag de 16e, werd zijn pand om 20.30 uur vrijgegeven. Toen bleek hoe groot de schade was. Van Leest zag eerst de acht ruiten die voor en achter eruit lagen. Twee winkelruiten met antislagfolie hadden de plof overleefd. De antiquair heeft in 2008 zijn pand uit 1643, een Rijksmonument, gekocht en helemaal opgeknapt toen hij van de Schoutenstraat overhuisde.
‘Ik dacht eerst nog dat het bij glasschade was gebleven. Maar al snel zag ik, dat de gevel was ontzet. Die is losgekomen van de dragende muren en staat uit het lood. Er zit een kier van zo’n 1,5 centimeter. Vooral in de kelder is dat goed te zien’. Daar staan inmiddels stempels die een houten balk en een gemetselde boog ondersteunen die naar beneden zijn gezakt.
Toen begon het grote wachten. Op de verzekeraar, op de gemeentelijke afdeling Erfgoed, op een constructeur. Op een eerste aannemer, die de klus bij nader inzien te spannend vond. ‘Ik ga nu in zee met Van Zoelen, die ervaring heeft met monumentale panden’. En nu de boel toch op de schop moest, kon hij misschien ook wel beginnen met verduurzamen… ‘Gelukkig kunnen de werkstudenten alweer boven wonen. Al vragen zij zich wel af of de situatie veilig is’.
Nieuwe, definitieve ruiten – ‘Kosten zo’n 50 mille’ – erin zetten heeft geen zin, zolang de gevel nog niet aangepakt is. Wrikken, trekken, breken en boren kan de ramen immers doen springen. Van ASR heeft Van Leest wel toestemming gekregen om noodglas te plaatsen. ‘Heb je geen etalage, kunnen de voorbijgangers niet naar binnen kijken…’. Inmiddels zijn enkele van de tijdelijke ruiten vervangen door noodglas.
Hoe dat straks moet, als de werkzaamheden beginnen? Hij is ook tandarts, werkt maandag, dinsdag de hele dag en woensdag- tot en met vrijdagochtend in zijn praktijk in Oost. ‘Ik wil natuurlijk wel toezicht houden. Misschien gaat het dan wat langzamer’, zegt de 63-jarige. ‘Ik denk dat het overleg, het uitwerken van de plannen en de werkzaamheden in 2028 afgerond zijn’.
Toon van Leest voor zijn (toen nog) dichtgeplankte winkel. De gevel van het antiquariaat is ontzet.
Foto's: Michael Kooren