Navigatie menu
zoeken
Het nieuwe bouwen
Het nieuwe bouwen
 DOSSIER NIEUWBOUW  Stadsvernieuwing

Artikelen over het nieuwe Beurskwartier, over Spark, inbreien en de nieuwbouwprojecten in de oude Binnenstad.

‘Nieuwbouw moet passen bij de schaal van de stad’

Ton Verweij | juni 2021
Uit de Binnenstadskrant 1 2021

Geregeld verschijnen nieuwe gebouwen in de Binnenstad. Hoe kijken architecten die een band hebben met het centrum hier tegenaan? Jan Bakers en Jaco de Visser aan het woord. Beiden hebben een uitgebreide opdrachtenportefeuille met werk door het hele land en in België.

Bij bouwplannen in de stad misten beide architecten in het verleden een consistente planologische visie bij de gemeente. Andere grote steden hadden meestal een duidelijke koers; in Utrecht ontbrak een langetermijnvisie. Dat leidde niet zelden tot incidentele oplossingen. Daardoor ontstonden volgens Bakers en De Visser soms ‘ongelukken’, werden bouwprojecten uit de grond gestampt die later weer in de weg stonden. Zoals de beddentoren van het WKZ, een grootschalige betonnen kolos binnen de fijnmazige omringende bebouwing. Ander voorbeeld: de Catharijnebaan, waar het water plaatsmaakte voor een stukje snelweg.

schermarchi1
Jaco de Visser (l) en Jan Bakers: lokale ontwerpers snappen beter hoe zij passend kunnen bouwen © Ton Verweij

Bakers en De Visser zien tegenwoordig gelukkig ook positieve ontwikkelingen zoals de transformatie van het Stationsgebied, inclusief de daar geconcentreerde hoogbouw. 
De Visser: ‘Het is jammer dat de gemeente zich vaak laat adviseren door stedenbouwkundige bureaus van buiten de stad. Deze missen over het algemeen het gevoel voor de schaal en de opzet van de Binnenstad; ze hebben een andere ontwerpopvatting. Lokale ontwerpers zijn geworteld in hun eigen stad en snappen beter hoe zij daar passend kunnen bouwen.’

Wonen in winkelstraten
Een groot probleem in de Binnenstad is leegstand van winkelpanden. Dat brengt voor de architecten soms een mooie opdracht mee, zoals de upgrading van het voormalig V&D-gebouw. Bakers: ‘Dat was een enorme klus, zo’n 34.000 m2 vloeroppervlak. Een gebouw dat technisch was achterhaald en geen goede aansluiting had met de omgeving, zoals de Rijnkade. Dat is nu een aantrekkelijk zonnig gebied geworden, ook door de singel die is doorgetrokken. Nu Hudson’s Bay failliet is, staat een groot deel leeg en wordt onderzocht of er kantoren kunnen komen. Onderzoek van de projectontwikkelaar heeft uitgewezen dat woningbouw om meerdere redenen niet haalbaar is’. Voor de leegstand in de winkelstraten hebben de twee architecten wel ideeën. Bakers: ’Een kleiner winkelgebied zal er waarschijnlijk niet inzitten maar we kunnen wel zoeken naar een andere invulling. Een idee is om wonen meer terug te brengen in het winkelgebied, zelfs op de begane grond. Je krijgt dan niet meer die aaneengeschakelde etalages, maar een afwisseling van functies; een soort Wijk bij Duurstede met winkeltjes en leuke zaakjes, met daartussen wat woonhuizen’.

De Visser onderzoekt of hij ‘groen’ kan terugbrengen in plaats van ‘rood’ (bakstenen). ‘Door op achtererven gebouwtjes te slopen en bouwvolumes te stapelen als een soort achterhuis wordt het een open en aantrekkelijk gebied. De steegjes, achteromstraatjes en poorten worden verbonden. Dus niet alleen de mooie grachtengevels als decor, maar ook het gebied daarachter zichtbaar en leefbaar maken.’

'Goede mix'
Bakers en De Visser streven naar een goede mix van zowel betaalbare sociale woningbouw (zoals in de A.B.C.-straat komt) als ook dure appartementen (zoals bijvoorbeeld in de Vrouwjuttenhof).

De Visser ‘Het is dus belangrijk dat de gemeente een duidelijke visie heeft die ook luistert naar de structuur van de binnenstad.’ Een geslaagd voorbeeld vinden Bakers en De Visser de invulling bij de Mariaplaats van de (Belgische) architect Bob van Reeth. Hij heeft goed gekeken naar de oorspronkelijke bebouwingsstructuur. Het bijzondere werk van Utrechtse architecten is in het algemeen vaak minder zichtbaar en verborgen op binnenterreinen of achter de gevels.

Hoopvol
Bakers en De Visser zijn hoopvol, omdat de afgelopen tijd is gebleken dat de gemeente leert van fouten. Zo is iedereen ontzettend blij dat na 40 jaar water in de singel terug is. Zij vinden ook de aanpak van de gevelwanden van (voorheen) Galeries Modernes en C&A in de Lange Viestraat positief. Bakers: ‘Ook het hergebruik en de uitvoering van het oude postkantoor is om vrolijk van te worden’. De Visser: ‘Maar de architect moet wel de belegger overtuigen dat hij een paar m2 minder zou moeten realiseren voor een mooier of interessanter gebouw dat voor de Utrechters waardevol is. Dat is vaak een heel ‘gevecht’, maar dat hebben wij er graag voor over.’

 

*Jaco de Visser, oud-bewoner van de Oudegracht, is bekend van zijn Centrum voor Verslavingszorg in de A.B.C.-straat. Hiermee sleepte hij in 2013 de Rietveldprijs in de wacht. Ook heeft hij jarenlang aan ‘Dom Under’ gewerkt.

*Jan Bakers maakte naam met het ‘Zwarte huis’, zijn bureau op de hoek de Lange Nieuwstraat/Vrouwjuttenstraat. Hij werd daarmee genomineerd voor de Rietveldprijs 2011. Onlangs heeft zijn bureau de oude V&D aan de Rijnkade verbouwd. Hij woont vlak bij zijn kantoor.

 

Groen, autovrij én nachtrecreatie maar ook sloop

Elaine Vis | 4 juni 2021

Het splinternieuwe Beurskwartier, rondom het Jaarbeursterrein, zal vanaf 2023 3000 nieuwe woningen erbij krijgen. Er liggen plannen vol dromen over een levendige groene wijk op loopafstand van Utrecht Centraal met bewoners die houden van stedelijk leven, fietsen, OV en een auto delen. Na de zomer geeft het college het concept Stedenbouwkundig Plan over dit gebied vrij voor inspraak. Het definitieve plan wordt in de eerste helft van 2022 verwacht.

Het Beurskwartier hoort bij de wijk Centrum. Van de circa 3000 geplande woningen, zijn minimaal 35% sociale huurwoningen en 25% woningen vallen in het middensegment. De verschillende typen woningen worden gespreid over de bouwblokken in een mix van koop- en huurwoningen. En er is in de plannen ruimte om te werken en te recreëren. Op het Jaarbeursplein komt nachthoreca.

Aan de Croeselaan wordt onder andere een nieuw stadspark gesitueerd dat je in de toekomst van de Moreelsebrug kan zien liggen achter de rij huizen aan de Croeselaan. Om dat doorkijkje te maken moeten er eerst 31 in goede staat verkerende portiekwoningen afgebroken worden. De winst; ruimtelijke beleving en lange zichtlijnen in het gebied. 

Als de raad het bestemmingsplan vaststelt, wordt de sloop van deze panden aan de Croeselaan e.o. verankerd. De eigenaren en huurders die er nu wonen weten dan eindelijk wat de toekomst hen brengt. Voor de huidige huurders van sociale en middeldure huurwoningen aan de Croeselaan is aan de overkant nieuwbouw gepland waar zij naar toe kunnen verhuizen. Deze locatie heet De Foreest.

meer informatie volgt
zie ook  https://www.cu2030.nl/page/beurskwartier

 

 

< naar dossiers-overzicht

Scrhijf je in voor de nieuwsbrief
Eerder verschenen papieren uitgaven
Wervendossier
Het nieuwe bouwen
De toekomst van de Binnenstad