Sigaretten zijn de grootste bron van plastic op straat. Eén enkele sigarettenpeuk kan tot wel 1000 liter grondwater vervuilen. Naast dat roken schadelijk is voor de (mee)roker, schaadt het ook de gezondheid van zowel dier, plant en planeet.

Naar schatting belandt 75% van de gerookte sigaretten in de natuur of op straat: zo’n 340 tot 680 miljoen kilogram aan peukenafval komt in de natuur terecht. In Nederland beslaan peuken zo’n 30% van het zwerfafval op straat. Het is dus een erg groot probleem. In de filters van sigaretten zit een kunststof (celluloseacetaat), wat nagenoeg niet biologisch afbreekbaar is en langzaam afbreekt in microplastics. Microplastics zijn microscopisch kleine deeltjes plastic die in het milieu terechtkomen. Deze plastics worden opgenomen door dieren en andere organismen (zoals insecten). Hierdoor kunnen ze ziek worden en zelfs doodgaan, wat leidt tot minder biodiversiteit in en rondom de stad.

Watervervuiling
De Nederlandse waterkwaliteit is zeer slecht: slechts 1% voldoet op dit moment aan de Europese normen voor chemische stoffen. Sigaretten bevatten minstens 150 zeer giftige stoffen. Na het roken blijven er veel giftige stoffen achter op de filter. Zoals gezegd kan één enkele peuk tot 1000 liter grondwater vervuilen, doordat regenwater de giftige stoffen uitwast. Dit vervuilde water kan dodelijk zijn voor beestjes en planten die leven in het water. Ook komt het vervuilde water uiteindelijk in de natuur en in onze waterzuiveringssystemen terecht. Hoe vervuilder het water is, hoe moeilijker het is om dit geschikt te maken als drinkwater.

Rookvrije zones of asbakken?
De beste oplossing voor dit probleem is natuurlijk dat niemand meer rookt. Helaas is dit niet realistisch binnen de komende tijd. Om roken te ontmoedigen zijn er in de afgelopen jaren op veel plekken asbakken weggehaald. Ook zijn er diverse rookvrije zones bijgekomen. Als arts binnen de publieke gezondheid kan ik die ambities uiteraard alleen maar toejuichen.

In de praktijk is ontmoedigen helaas niet zo eenvoudig. Mensen die afhankelijk zijn van nicotine weten altijd een relatief droge en windvrije hoek te vinden waar ze een paar minuten kunnen roken. Resultaat = peuken op de grond. Dit is goed te zien onder het Bollendak van Utrecht Centraal, waar NS-medewerkers en passagiers naadloos mengen tijdens het roken. Ook zie je veel peukenafval voor de deuren van Utrechts vele studentenverenigingen en cafe’s. Zonde, een oplossing lijkt niet ingewikkeld. Dit kan door het handhaven van echte rookvrije zones, óf door asbakken en peukentegels op die plekken te plaatsen. Als mensen toch willen roken, dan wordt er minstens aan afvalreductie gedaan en hebben stadsgenoten minder last van het geproduceerde afval. Ook zorgt een omgeving met minder afval er indirect voor dat anderen de leefomgeving schoner willen houden.

Mijn oproep is om het grote probleem van klein afval aan te pakken. Dan wordt Utrecht prettiger voor alles en iedereen die in en om onze mooie grachten woont en leeft.

Sacha Rowling is geboren en getogen in Utrecht. Zij is arts publieke gezondheid.
Gebruikte bron Milieuschade door peukenafval - Trimbos-instituut

< naar dossiers-overzicht