Navigatie menu
zoeken
Tolsteegbarrière - Hoe een ontwerp ontmoetingen een handje helpt
Ton Verweij |
BSK 1, 2022

Tolsteegbarrière

[BEWONERS EN STRATEN]

In onze Binnenstad is het vaak gezellig druk. En dan bedoel ik niet de (te) drukke winkelstraten, maar meer de mooie parken en pleinen met de bankjes en terrassen, waar we vrienden ontmoeten en waar mensen samenkomen om iets te vieren of gewoon bij te kletsen.

We zien dat ook in bijzondere gebouwen zoals de bibliotheek in het oude postkantoor, maar ook TivoliVredenburg met z’n vele binnenpleinen en muziekpodia. In die gebouwen is bewust ‘extra’ ruimte gecreëerd om samen te komen en anderen te ontmoeten.

Steden zijn altijd plekken van samenkomst en ontmoeting geweest. Ze lagen veelal strategisch op een knooppunt van wegen, paden en waterlopen. Plattelandsbewoners trokken naar de steden om handel te drijven, inkopen te doen, zaken te regelen en mensen te ontmoeten. Dat deden ze op de markt, de waag en in de kerk en de kroeg. Zo ontwikkelde zich de gebouwde omgeving; niemand had dit ooit zo uitgedacht.

Ruimte voor interactie 
Tegenwoordig gaan gemeentelijke bestuurders, ambtenaren, adviseurs, stedenbouwkundigen, architecten en natuurlijk de belanghebbenden zoals bewoners en bedrijven daarover. Zij doen allemaal hun best om er een zo aantrekkelijk mogelijke nieuwe omgeving van te maken voor de verschillende doelgroepen.

Belangrijk daarbij is meer ruimte voor interactie en samenkomen. De corona-pandemie heeft deze behoefte alleen nog maar versterkt. De behoefte aan samenkomen geldt niet alleen voor het centrum met al zijn bedrijvigheid en gezellige terrasjes, maar speelt ook in onze directe woonen leefomgeving.

Onderzoek wijst uit dat mensen die in de woonbuurt door ontmoetingen meer verbinding ervaren, ook gelukkiger zijn. Dat geldt nog meer voor bewoners die minder mobiel zijn, zoals ouderen en mensen met een beperking. Door contact kweek je begrip en tolerantie en dit kan zelfs uitgroeien tot een beetje omkijken naar elkaar. Ook voorkom je zo eenzaamheid maar ook overlast en verwaarlozing van de buurt.

Het is dus belangrijk dat de overheid ruimte schept zodat mensen als zij dat willen makkelijk met elkaar in contact kunnen komen. Dit moet staan in het ruimtelijk programma van eisen; de stedenbouwkundigen moeten de voorwaarden hiervoor meenemen in hun plannen. Ze geven daarmee een ‘voorzet’ aan de architecten, die de gegeven ruimte gebruiken voor ontwerpen die ontmoetingen en interactie bevorderen.

Stedenbouwkundigen kijken vooral naar plekken voor openbare ruimtes: pleinen, parken, boulevards en hofjes. De goede maat en oriëntatie daarvan bepalen het succes. Op een te groot plein waai je weg en een hofje zonder zon werkt niet. Zo is het Vredenburg aanzienlijk verbeterd door de nieuwbouw aan de noordkant waardoor het plein een prettiger afmeting heeft gekregen en meer besloten is. Een ander recent voorbeeld is het (verhoogde) stationsplein bij Hoog Catharijne; prettig van maat, met allerlei aangelegen functies en voldoende plekken om elkaar te treffen. Beter dan aan de Jaarbeurskant waar je over het algemeen door de hoogbouw uit je hemd waait.

Tot voor kort ‘bezetten’ auto’s de historische open plekken in de Binnenstad. De gemeente is al jaren gestaag bezig deze vaak mooie ruimten terug te geven aan de voetgangers. Zie de Neude, de Ganzenmarkt, Mariaplaats, het Domplein, het Janskerkhof en ook het Ledig Erf (Tolsteegbarrière).

Ontmoeting_Ledig_Erf_920pxl
Keerzijde: overlast 
Hier komt men samen om, al of niet bij een drankje, anderen te ontmoeten en soms ook om te herdenken, zoals op 4 mei op het Domplein. De pleinen en parken lenen zich ook goed voor het organiseren van evenementen. Met overigens als vervelend gevolg voor sommige bewoners: overlast.

Architect Herman Herzberger is een bekend pleitbezorger voor het makkelijk maken van ontmoetingen in de gebouwde omgeving. Hij zet zich af tegen de architectuur met glamour en glitter en gaat meer uit van de menselijke maat en behoeften. Hij heeft deze ideeën o.a. verwerkt in het nieuwe TivoliVredenburg.

Het is een feest om daar te vertoeven met zoveel muziek, activiteiten, podia, mensen en bars. Bij woningbouw kun je ook goede voorwaarden scheppen om ontmoeting mogelijk te maken, meestal op de grens van openbaar en privé-gebied. Een klein stadstuintje, een terrasje of een brede stoep kunnen al aanleiding zijn voor ontmoetingen in de directe leefomgeving, waarbij de privacy niet uit het oog moet worden verloren. •

< naar bewoners-en-straten-overzicht

Scrhijf je in voor de nieuwsbrief
Eerder verschenen papieren uitgaven
Waar je je meteen thuis voelt - Café van Wegen
Samen in een monumentale flat - Martinuskerk
Augustijnerklooster - Jacobskerkhof 2
De Sjuut, dorp in stad - Buurthuis Zeven Steegjes
Tolsteegbarrière - [BEWONERS EN STRATEN]
Wielrennen met Café Domkop - Loeff Berchmakerstraat
Groener en autoluw - Westerkade
Ornamenten, engelen en fresco's - Sint Augustinuskerk Oudegracht
Een nomade in de binnenstad - Agnietenstraat
Toen was het héél gewoon - Jaarbeursplein, Steenweg en...
Auto d’rin of d’ruit?  - Twee meningen in de Bergstraat
Even binnenkijken - Slachtstraat
Visuele prikkels - in de Binnenstad
35 jaar vraagbaken voor pelgrims - Janskerkhof
Theo van de Vathorst - Etalage expositie Oudegracht
Romeins dorp  - Ten zuiden van Domplein
Jan Scherjon overleden - Oudegracht
Herindeling onder de loep - Ledig Erf
Topgevels - wandeling
Studeren dankzij Vrijvrouwe - Renswoude Lange Nieuwstraat
Strak ontwerp, oud huis - Loeff Berchmakerstraat
Utrechts wieg - Tussen Domplein en Vismarkt
950 kelders, is dat alles? - Onder wegdek en langs grachten
Ontmoeting met de buren - In de 3Krone
Geschiedenis onder onze voeten - Domplein
Persoonlijk onderwijs - In de Wolvenbuurt
Struikelsteen voor Jeannetta - Lange Lauwerstraat
Nieuw beeld, oud materiaal - Beeldenpark Croeselaan
Dokteren in 75-jarige Mariahoek - Willem van der Kraan
Wandelroute door de Binnenstad - Universiteits- en HBO-panden
Dokter Q - Het kind van Joods Wijk C
Open tuinendag 2021 - Achterom bij de buren
Eerst zien, dan geloven - Croeselaan
35cm stoep, achter een biotoop - Kromme Nieuwegracht
Wietse beschermt de oceaan  - vanuit de binnenstad
Wetenschap en liefde - op de Haverstraat
Uitvalsbasis jonge vrouwen  - Kromme Nieuwegracht 3-5
Vuilnis rapen als medicijn  - tegen cynisme
Straks cultureel centrum - ooit bakkerij en judoschool
Boven Utrechts drukste locatie - rustig en stil
Wonen in een etalage - op de Voorstraat
Speciaalzaken verdwijnen - En maken plaats voor horeca
Positief over herinrichting - maar ook verbeterpunten
Otto Hamer (1938 – 2020)  - Maatschappelijk bewogen