Utrechts straten

Verzin maar eens zoiets

Vanaf zijn hoge stenen sokkel kijkt graaf Jan van Nassau minzaam naar de toeristen op het Domplein. De meesten kijken niet terug. Ze zijn druk met het foto’s nemen van elkaar en van zichzelf. Het grote bronzen beeld, een ontwerp van de beeldhouwer Jean Stracké, staat hier sinds 1883, weloverwogen midden tussen de Domkerk, het Academiegebouw en de buitenmuur van de kloostergang. Maar het staat opeens verkeerd volgens de gemeente. Sinds kort is in het plaveisel de plattegrond afgetekend van de Sint-Salvatorkerk, die hier ooit stond en in 1587 werd gesloopt. Het standbeeld staat op die plattegrond en dat mag niet. 


Jan van Nassau, een broer van Willem de Zwijger, kreeg zijn plaats op het Domplein omdat hij de drijvende kracht was achter de Unie van Utrecht in 1579, een verbond van Nederlandse gewesten dat wordt beschouwd als het begin van de Nederlandse staat. De Unie werd gesloten in de kapittelzaal van de Domkerk, tegenwoordig in gebruik als de aula van de universiteit. In het plaveisel van het Domplein was tussen Domkerk en toren al de plattegrond afgetekend van het verdwenen schip van de Domkerk. Bij de herbestrating dit jaar zijn er de plattegronden bij gekomen van de twee andere godshuizen die hier vroeger hebben gestaan: de Kruiskapel en de Sint-Salvatorkerk. Van de grote plattegrond van laatstgenoemde kerk konden alleen het koor, het transept (de ‘zijarmen’) en een deel van het schip zichtbaar worden gemaakt. De rest verdwijnt onder de huizen naast de Domtoren.


 


© Patrick van der Sande

 

Het standbeeld van Jan van Nassau staat bijna helemaal binnen die plattegrond, om precies te zijn op het koor, aan de zijkant. Een puntje van de sokkel steekt net over de omlijning heen. Dit is de gemeente een doorn in het oog. De persvoorlichter van de gemeente laat weten: ‘Door de plek van het standbeeld komen de contouren (van de Salvatorkerk – MB) niet volledig tot hun recht. Het standbeeld verhuist naar de plek van de runensteen en komt daardoor dichter bij de kapittelzaal te staan (...). Op de nieuwe plek komt het beeld beter tot zijn recht: Jan van Nassau zal vanaf de nieuwe plaats het gehele Domplein kunnen overzien.’

 

De runensteen ligt vlak bij de muur van de kloostergang en toont zijn raadselachtige tekst al tachtig jaar aan de bezoekers van het Domplein. Het is een kopie van een belangrijke Deense gedenksteen uit de tiende eeuw die Denemarken in 1936 aan de universiteit heeft geschonken. Omdat de universiteit er zo gauw geen andere plaats voor heeft, zal de steen verdwijnen naar een gemeentelijke opslag.

 

Wat is hier toch aan de hand? Wegens een contour van een plattegrond moet een standbeeld zijn plaats opgeven. Verzin maar eens zoiets.Bij restauratie van een gebouw geldt het uitgangspunt ‘laat de geschiedenis spreken en keer niet terug naar één ideale situatie’. Vertaald naar het Domplein is dat: laat de geschiedenis spreken, laat de Salvatorkerk zijn plattegrond tonen en laat het standbeeld van Jan van Nassau en de runensteen de plaatsen houden die de geschiedenis hun gaf.

 

Uit de Binnenstadskrant Utrecht nummer 4  2017
Geschreven door Marijke Brunt


<< terug naar overzicht