Utrechts straten

Steeg en hof soms vergrendeld

Is dit binnenterrein of deze steeg publiek of privaat? In de Binnenstad is dat niet altijd duidelijk. Soms botsen belangen: dan wordt openbare ruimte onttrokken door acties van eigenaren met commerciële of egocentrische motieven. En soms wordt privaat eigendom toegankelijk gemaakt voor slenteraars.

 

Is het een hard gevecht om schaarse ruimte, of vallen er ook mooie compromissen te ontdekken?
We lopen een rondje door de zuidelijke binnenstad. De werven liggen er mooi bij in de vroege lentezon, het groen staat op het punt van ontspringen. Zijn de werven in hun geheel als looppad te benutten?
Bij de voormalige brouwerij De Boog onder de Vollersbrug hebben de bewoners aan de werf de doorgang met bloembakken visueel onaantrekkelijk gemaakt. En vanaf de andere kant, de trap af, vergt het enige moed om het ijzeren hek open te duwen. Het is geen privéterrein, maar voor de toevallige passant zal het wel zo voelen.


Straatnaambordje
Aan de overkant lopen zowel de Wijde als de Nauwe Watersteeg vanaf de Twijnstraat nauw, maar openbaar toegankelijk naar de werf af. Maar de Rondpoort is met een hek afgesloten, aan beide zijden. Een inwoonster die zich met haar fiets door de poort wurmt: ‘Nee, u mag hier niet door, alleen de bewoners hebben een sleutel.’
‘Waar is het straatnaambordje gebleven?’ ‘Dat ligt geloof ik op het bureau van de VvE-voorzitter.’ Een voorbeeld van een steeg die ooit publiek toegankelijk was, maar nu afgesloten.

 

schermbinnentuinCM Patrick van er Sande
De tuin van het Centraal Museum is overdag toegankelijk
voor publiek © Patrick van der Sande

 

De omgekeerde beweging treffen we aan bij de tuin van het Centraal Museum. De ruimte is toegankelijk gemaakt voor het publiek. Je hoeft niet meer via het museum, maar kunt zonder betalen via het museumcafé of het werkelijk prachtige nieuwe kunsthekwerk de tuin bereiken.
Met het stegenboek van Utrecht Tussen Zwaansteeg en Achterom van Bert Poortman in de hand zoeken en vinden we vele verborgen intieme steegjes. Openbaar toegankelijk, maar soms voel je je een indringer op privéterrein als je langs de tuintjes loopt. Bijvoorbeeld in de Bruntensteeg. Een van één kant afgesloten steegje met een slangenmuur achter de Leeuwenberghkerk staat zelfs niet op Google Maps. Een inwoonster van de Nieuwe Kamp (‘Zoekt u iets, heren?’) nodigt ons uit voor een kopje koffie in een prachtige omsloten gemeenschappelijke tuin.

Feest op vrijdag
Een verhaal apart is de pandhof van de Domkerk. Het gerucht gaat dat er geregeld toeristen teleurgesteld voor een dichte poort staan omdat er binnen party’s of recepties worden georganiseerd. De kruidentuin staat in alle boekjes en trekt 350.000 bezoekers per jaar. Het beheer ligt bij het Academiegebouw van de universiteit. We proberen het maar eens: kunnen we de pandhof huren voor een feest op een vrijdagmiddag, midden in het toeristenseizoen?. Het antwoord: we kunnen wel een gedeelte laten afschermen, maar de Pandhof niet volledig afhuren: ‘Hij moet ook beschikbaar blijven voor promotierecepties.’
We treffen een man met een saxofoon in de zuilengang aan. ‘Prachtige akoestiek, ik oefen hier graag. Nee, ik maak niet vaak mee dat ik hier niet terecht kan, dit is openbaar terrein!’•

 

Tekst: Charles Crombach en Erik van Wijk
Uit de Binnenstadskrant nummer 2 2020

 

 

Open, dicht, soms open
Practische informatie:
Elf binnenterreinen in de Binnenstad zijn permanent open; 22 alleen overdag.
Vijf zijn permanent dicht; vier zijn particulier terrein.
In de jaren 90 sloot de gemeente nog hofjes en stegen ’s nachts af om hangjongeren, drugsgebruikers, wildplassers en inbrekers te weren. Deze eeuw koos ze voor handhaving, verlichting en snoeien van beplanting.

Terreinen die permanent open zijn:
Reguliersteeg, Nauwe Watersteeg, Wijde Watersteeg, Zwaansteeg, Abraham Dolesteeg, Eligenhof, Teugelhof, Dorstig Hartsteeg/hof, doorsteek Schalkwijkstraat/Keukenstraat, Kloksteeg, binnenterrein Catharijneconvent.


Terreinen die alleen overdag open zijn:
Wijde Begijnehof, Wijdepoort, steegje Mariastraat, Jodenrijtje, Pandhof Sinte Marie, onderdoorgang Mariahoek, doorgang Vrouwjuttenhof/Oudegracht, Abraham Dolehof, Bruntensteeg, steegje Minrebroederstraat, binnenterrein Bergstraat/Willemstraat, Jacobskerksteeg, Andreashof, binnenterrein Haverstraat, Flora’s Hof, Karmelietenhof, pandhof Dom, hofje Korte Nieuwstraat (2x), hofje Lange Nieuwstraat, Warendorfterrein (Vrouwjuttenstraat), Nathanaëlspoort.


Permanent dicht zijn:
2e Buurkerksteeg, Pauwhof, steegje Vismarkt, Rondpoort (Twijnstraat), Hemdsmouwsteeg, Metelerkamp (Nieuwe Kamp).


Particulier terrein:
Walsteeg, Boekhoven Bosch (Breedstraat), hof van Sint Jan (Voorstraat), Zakkendragershof.•

 

 


<< terug naar overzicht