Utrechts straten

Mini-eilandjes en eendentrapjes

Als het bootje aankomt bij een moeraseilandje, hangen de opvarenden overboord om de begroeiing te inspecteren. Zo nodig wordt een al te uitbundig groeiende plant weggehaald om een andere meer kans te geven. De eilandjes zijn mini-mini, ze liggen hier en daar langs de kant in de Stadsbuitengracht. Ze vallen niet op, je moet ze weten te vinden.


De bemanning van het fluisterbootje inspecteert elke maand alle plaatsen waar de singel natuurlijke accenten heeft gekregen in de vorm van de mini-moeraseilandjes, waterplanten, natuuroevers en ‘eendentrapjes’. Zij houden bij hoe die nieuwe natuur zich ontwikkelt, wat goed gaat en wat beter kan. Eind 2019 wordt bekeken wat het vervolg wordt.


Ongelukkig met beton
Toen in 2010 de oude beschoeiing van de singel met de gemetselde klinkerranden aan vervanging toe was, werd uiteindelijk gekozen voor betonnen randen. Het waterschap, dat de Stadsbuitengracht beheert, wilde natuurlijke ‘zachte’ oevers, maar moest het afleggen tegen de monumentenbescherming. Die hield vast aan een beschoeiing met de harde oeverlijn zoals die er altijd was geweest hier in het Zocherpark, een Rijksmonument. Maar een nieuwe klinkerrand was te duur en zo kwamen er in 2011 betonnen randen langs het water, met een baksteenprofiel als imitatie.


Eigenlijk was niemand echt gelukkig met het beton. Harmke van Dam, die als bioloog jaren voor schoon en natuurrijk water had gewerkt in de natuur- en milieubeweging, kwam in actie. Er werd een bewonersgroep opgericht voor vergroening van de singel, voor meer natuur langs en in het water en voor mogelijkheden voor eenden en andere dieren om uit het water op de kant te krabbelen - over de steile betonrand lukt dat niet.

 

Elke maand inspectie © Saar RypkemaElke maand inspectie © Saar Rypkema


Kikkerbeet
De Initiatiegroep Vergroening Singel kreeg het voor elkaar dat in 2016 met steun van gemeente en waterschap ruimte kwam voor natuur. Er werden drijvende eilandjes aangelegd voor moeras- en oeverplanten. Langs de Maliesingel, waar nog geen betonnen beschoeiing ligt, kwam een natuurvriendelijke oever en de Stadsschouwburg kreeg langs het water een strook wilde planten. In wilgentenen bollen werden waterlelies, watergentiaan en kikkerbeet te water gelaten. En op zo’n twintig plaatsen kunnen eenden en andere dieren nu de kant op komen over ‘SUP fup’s’ (super fauna-uittreedplaatsen), zeg maar eendentrapjes. De Initiatiefgroep is verder actief betrokken bij de trap met wilde planten tussen de treden, het kunstwerk achter het Centraal Museum.


Bij dit alles stellen vaarverkeer, veiligheid en waterbeheer strenge eisen. En ook de monumentenbescherming hield een oog in het zeil. Om de strakke lijn van de beschoeiing niet te verstoren liggen de eilandjes een stukje van de beschoeiing af. En de planten mogen niet wild of hoog groeien, geen riet dus.


Initiatiefneemster en contactpersoon Harmke van Dam steekt zelf ook de handen uit de mouwen: ‘Het beheer en het onderhoud van de hele vergroening - de eilandjes, de waterplanten, de eendentrapjes en noem maar op - staat en valt met de betrokkenheid van vrijwilligers, bewoners. Ik ben bewoner, dus ik doe mee. Als het even kan vaar ik mee op onze maandelijkse inspectietocht.’


De vergroening van de singel is nog een proef. Eind 2019 wordt bekeken wat het vervolg zal zijn. Welke planten op de eilandjes doen het goed (kattenstaart, dotter), welke doen het té goed (watermunt) en welke helemaal niet (moerasrolklaver)? Waar slaan waterlelies en de andere waterplanten aan? En bevallen de eendentrapjes in het gebruik? De meerkoeten weten het al. Met veel enthousiasme bewonen zij minieilandjes en brengen er hun jongen groot.


Nadere informatie: www.singel030.nl/vergroening-singel •

Geschreven door Marijke Brunt.
Uit de Binnenstadskrant nummer 4, 2019.


<< terug naar overzicht