Utrechts straten

Met de Domklokken thuis

30 april 2021
door Elaine Vis

 

In de huiskamer van Arie van Wijk op de Predikherenkerkhof staat een heel bijzonder object; een miniatuur klokkenstoel van de Dom. Zijn bronzen klokken luiden, slaan en laten melodieën horen die vooraf zijn ingesteld enaangestuurd worden door een speciale klokkencomputer. Net zoals in kerken en stadhuizen met luidklokken en/of een beiaard. Alles 100% op tijd.
 
De 13 kleinste klokken van de miniatuurklokkenstoel klinken relatief met dezelfde intervallen als de klokken van de Dom. Extra is de grootste klok, die een kleine terts lager klinkt. ‘Je zou het bereik van de klokkenstoel kunnen zien als 13 witte toetsen en een zwarte toets van een piano’, legt Arie uit. ‘Dit kleinste klokje luidt 152 slagen per minuut en de grootste 107 slagen per minuut.

In de kamer klinkt het half uur. ‘Hier hoor je de b-klok die elk kwartier aankondigt, de e-klok slaat de uren. Om 12 en 18 uur luidt het Angelus’.


schermklokarie© Arie van Wijk 


De klokkenstoel is ooit gebouwd door Simon Laudy waarmee Arie 45 jaar geleden bevriend raakte bij het, destijds net opgerichte, Utrechtse klokkenluidersgilde. De klokken in de miniatuurklokkenstoel komen bij Simon vandaan. Arie ontwikkelde de techniek. Stap voor stap is de miniatuurklokkenstoel ontstaan en sinds begin dit jaar ‘vervolmaakt’.  

Arie weet alles over klokken. ‘Voor de tweede wereldoorlog hingen alle klokken aan rechte luidassen wat dynamiek en galm geeft. Er is een kort contactmoment van klok en klepel met mooi uitklinken als gevolg en een wat vlotter tempo. Helaas heeft men na de oorlog 95% van de klokken in krukassen opgehangen, wat sterk ten koste gaat van de klank. In Duitsland luiden bijna alle klokken nog aan rechte assen, en heel uitzonderlijk in ons land, de Utrechtse Domklokken ook.’ In deze miniatuur klokkenstoel zijn de klokken eveneens bevestigd aan krukassen. ‘Met de gewichtjes op de assen zijn de luidtempo’s van de klokjes nauwkeurig ingesteld, zodat het zeer realistisch klinkt.’
 
Arie heeft geen muzikale opleiding. Als jongen fascineerde hem het klokkenspel van de kerk in zijn geboortedorp Vinkenveen. Vanuit zijn huidige woning kijk je op de Jacobikerk die enige overeenkomst met de Kathedraal van de Ronde Venenuit zijn geboortedorp heeft. Hoge spits, kruisgewelf en ongeveer even hoog; 65 meter.
 
Ooit werkte Arie als technicus in de radiozendmast van Lopik en bij de verkeersleiding van de NS en later bij ProRail. Zijn stem is ons bekend. Tijdelijk, voor de automatisering, werd hij omroeper bij de spoorwegen. Zijn deurbel herinnert ons aan die tijd, die is ingesteld op de bekende omroepklank mi-do-sol.
 
Het klokkengegalm vergezelt Arie in heel het leven. ‘Met de bijna onbegrensde mogelijkheden die ik nu met de miniatuur klokkenstoel heb, ben ik heel blij. Ik kan wel duizend melodieën in het geheugen van de computer programmeren. Maar het is ook fijn dat er een uitschakelknop op zit’.•

 

Met dank aan Michael Kooren


<< terug naar overzicht