Utrechts straten

Medische Missiezusters uitgezonden vanuit Utrecht

Door Anna Sterk
Uit de Binnenstadskrant 1, 2021


‘Medische Missiezusters’ staat op de steenrode deur van Jansveld 13. De frisse kleur valt op en wijkt af van het kleurenpalet van de andere huizen in de straat. Het opschrift roept de vraag op: ’Bestaan die dan nog, hun werk is toch reeds lang overgenomen door ngo’s en andere organisaties?'

 

Voor het ontstaan van deze congregatie, die in 2019 haar 80-jarig bestaan vierde, gaan we terug naar 1925. De Oostenrijkse arts Anna Dengel (1892-1980) constateerde dat in missielanden vrouwen niet door mannelijke artsen behandeld mochten worden, vanwege cultuur en godsdienst. Daarnaast verbood de kerkelijke wetgeving tot 1936 de uitvoering van medische beroepen. Dengel vond een oplossing en richtte ‘Het gezelschap van Medische Missiezusters’ op. Een woon- en werk van katholieke vrouwelijke artsen en verpleegzusters zonder publieke gelofte van armoede, zuiverheid en gehoorzaamheid. Maar mét leefregels gelijk aan die van een congregatie. De zusters konden nu hun medische beroepen uitoefenen.

 

In Nederland bestond al snel belangstelling voor dit initiatief. In 1939 werd een huis gekocht in Imstenrade (L) en een stichting opgericht, die in 1941 een erkende congregatie werd. In de jaren 50 en 60 vertrokken vele zusters na hun opleiding naar de missielanden. Het denken over missiehulp veranderde in de loop der tijd. Missieposten werden gesloten of overgedragen aan lokale organisaties en de zusters kwamen terug. In Nederland waren zij werkzaam in sociale projecten in nieuwe woonwijken, onder andere in de Bijlmer of in een achterstandswijk zoals in Rotterdam-West.

Schermafbeelding 2021-04-01 om 14.37.44
Zuster Melanie Hornbach met Saudische prinses en haar baby in
het dr. Muasher Hospitaal in Jordanië, 1966.

© Erfgoed Kloosterleven, Medische Missiezusters

87-plus
Op Jansveld 13 wonen geen zusters meer. Het is nu het kantoor van de congregatie waar de beleidslijnen worden uitgevoerd door een team van acht medewerkers. De zorg voor de ruim 40 zusters, die een gemiddelde leeftijd hebben van 87 jaar, is een omvattende taak. De meesten van hen wonen in senioren- en aanleunwoningen of in woonzorgcentra; in Utrecht op Overvecht en in Hof van Transwijk. Niet iedere zuster heeft AOW of een pensioen kunnen opbouwen. Ze worden ondersteund door de Stichting Vrienden van de Medische Zusters, die ook projecten financieren in de lijn van het werk van de zusters vroeger.

 

Maltezer Orde
Een van de zusters woont in het huis van de Fraters in De Bilt. Het huis van de Fraters van Utrecht. Van hieruit gaf frater Willibrordus tot 2019 zijn natuurobservaties aan het radioprogramma ‘Vroege Vogels’, door.

 

Zij vertelt over haar leven op Jansveld 13: ‘Ik ben nooit naar de missie uitgezonden, maar na 27,5 jaar werkzaam te zijn geweest in het moederhuis, kwam ik naar Utrecht. Hier of elders studeerden onze zusters voor arts, voor verpleegster of volgden andere opleidingen. We woonden aan de Nieuwegracht 14 bij de Maltezer Orde, waar we als wederdienst het gebouw schoonhielden en de vergaderingen van de ridders verzorgden.

 

Het pand werd te klein en aangezien ik in de commissie verhuizen zat, ging ik op zoek naar nieuwe behuizing. Ik vond Jansveld 13, een groot pand met voldoende ruimte en waarin een lift geplaatst kon worden. Het huis was net een duiventil, het was er altijd druk en ik woonde er 25 jaar.’ Zusters kwamen terug en ze ging op zoek naar woonruimte voor hen; dat kon overal in Nederland zijn. Met de directe buren had ze goed contact en ook met de Zusters Augustinessen in de Water straat, maar er was weinig tijd voor andere dingen. ‘Daar stond je gewoon niet bij stil’.

 

In 2014 verhuisde de zuster naar Overvecht en nu woont ze sinds enige jaren in De Bilt, waar ze een oogje in het zeil houdt bij zusters of fraters als dit even nodig is. Met grote tevredenheid kijkt ze terug op haar leven aan het Jansveld: ‘Ik heb er een heerlijke tijd gehad, maar ook hier in onze woon- en leefgemeenschap in het groen voel ik me opgenomen en thuis.’ •


<< terug naar overzicht