Werfkelderproblemen voor dummies

7 februari 2021
door Ineke Inklaar



Keldereigenaren vinden de gemeente naast onbetrouwbaar vooral ook ondeskundig. Dat is de strekking van Werfkelders onder druk, een Code Oranjeboek dat onlangs naar de gemeenteraad is gestuurd. De samenstellers van de nota geven technische uitleg waarom er zoveel (vocht)problemen met kelders zijn.


Kelders, gewelven, kluismuren en werven vormen samen een druksysteem. De oude Binnenstad zit als het ware aan elkaar geklonken.

 

schermwerfpro© Iris Tasseron

 

Verandering van druk en belasting op één van die vier componenten is van invloed op de overige drie. Daarom moet alles in samenhang worden onderzocht en aangepakt. Het comité legt het stap voor stap uit.
 

Drukpunt
Kelders hebben niet, zoals een huis in de lengterichting dwarsverbindingen om te voorkomen dat het bouwsel in elkaar zakt bij belasting. Daardoor zijn kelders kwetsbaar voor druk op het middelste punt van de lengterichting: halverwege tussen voorgevel van het huis en de kluis- of werfmuur. Laat dat nu net de plek zijn waar het (zwaar) verkeer rijdt. Dat is funest voor de soliditeit van de kelders.
 

Riolen
Vroeger werden de afvoerkanalen voor regen- en wc-water gelegd in de vrije ruimte tussen de boven van de kelders. De kanalen voerden het water af naar een plek in de kelderwand; daarna ging het via een pijp naar een centraal afvoerkanaal onder de keldervloer. Vandaar ging het water de gracht in. De oude kanalen zijn in de loop der jaren geblokkeerd of kapot geraakt, wat zorgt voor lekkage.

Spuwers
Keldereigenaren vrezen de klimaatverandering, die voor meer regen zorgt. Als het wegdek verzakt, klinkt het deel tussen de straatstenen en het kelderdak in. Daarin bevinden zich de waterspuwers. Die werken op basis van afschot: het water stroomt nu eenmaal naar het laagste punt. Is er minder afschot door die inklinking, dan blijft het water staan. Omdat veel kelders ooit met het vochtwerende bitumen – die zwarte laag – zijn behandeld, wordt de tussenlaag zompig. Zo’n nat pakket kan een muur wegdrukken.

Kelderdakafdichting
Volgens het comité heeft de gemeente met het aanbrengen van bitumenlagen gekozen voor een kortetermijnoplossing die de kelderconstructie ondergraaft. De kelders zijn namelijk met zavel gevoegd: een mengsel van kalk, zand en water. Dat heeft een bepaalde vochtigheid nodig om goed te functioneren. Door de bitumenlaag droogt de kelder als het ware uit. Hierdoor komt de zavel als poeder uit de groeven zetten.

Muur-huisverbinding 
De kelders lopen als een lange slurf vanaf de werf (of het water) onder de weg en onder de voorgevel door het huis binnen. Het is een aaneengesloten structuur van kelder-werfmuur/kluismuur-huis en wegdek. Als het wegdek verzakt en de tussenlaag tussen straatstenen en kelderdak niet verder kan inklinken, kunnen er twee dingen gebeuren. Of het kelderdak begeeft het, of de druk zoekt ‘bevrijding’ – de kelder zakt dan richting water en de kelder scheurt los van de voorgevel. 
 

Wegdekvoegen
Het wegdek op de grachten heeft voegsel nodig: dit beperkt de watertoevoer naar de klepper. Daarom is het comité tegen voegloos leggen van de straatstenen. Ander nadeel: voegloos wegdek zorgt voor een klepperend geluid in de kelder als daarover gereden wordt.
 

Bomen
Wortels van bomen op de werf lopen onder de keldervloer en huisvloer door. Als een boom wordt gekapt, blijft het wortelstelsel vaak wel achter. De achtergebleven wortels slinken na de kap. Dat zorgt voor verzakkingen en scheuren. 

Vanwege deze complexe samenhang en omdat het comité vindt dat met name het (zwaar) verkeer zorgt voor kelderproblemen vraagt het – naast fatsoenlijk open oplossingsgericht overleg – om de grachten alleen toegankelijk te maken voor bestemmingsverkeer, het aantal parkeerplaatsen aanzienlijk te beperken en het voetgangersgebied (na overleg met bewoners) zoveel mogelijk uit te breiden. •


<< terug naar overzicht