Unesco Literatuurstad nummer 28

Om trots op te zijn: sinds eind november 2017 wonen wij in de Stad van de Literatuur. Wij maken deel uit van het wereldomspannende Unesco-netwerk Cities of Literature. Het afgelopen jaar stelden zich maar liefst 72 steden kandidaat voor een dergelijke titel, maar slechts acht hadden succes. Het totaal aantal literatuursteden in de wereld kwam aldus op 28.


Die Unesco-titel krijg je dus niet zomaar. Anderhalf jaar lang heeft een team van specialisten onder leiding van Michaël Stoker, directeur van Het Literatuurhuis op de Oudegracht, een aanvraag in de vorm van een bidbook samengesteld van het mooie en bijzondere dat Utrecht qua letteren en taal te bieden heeft. Dat bleek niet gering te zijn: dichters, schrijvers, letterkundigen, uitgevers, festivals, taalprojecten, prijzen, etc., en zowel in heden als verleden.


Streng beveiligd Naast de vereiste digitale versie - voorzien van handtekeningen - is er van de aanvraag een heus boek gedrukt in een Engelse en Nederlandse versie. Het is een scherp geformuleerde en prettig vormgegeven uitgave geworden van ruim 150 pagina’s. Geen wonder dat de jury daarvoor graag door de knieën ging.


Twee weken voor de deadline reisde Stoker nog eens met zes vers gedrukte bidbooks naar Parijs om die persoonlijk bij een van de vele Unesco-afdelingen te bezorgen. Zijn bestemming was een kamer ergens diep en hoog in het streng beveiligde gebouw dat zo’n 2600 medewerkers herbergt. Omdat hij de naam van de afdelingsdirecteur kende, slaagde hij erin zonder afspraak alle barrières te passeren.


Geletterdheid Het bidboek is echt een hebbeding en nog steeds verkrijgbaar in Het Literatuurhuis, Oudegracht 237. Deze instelling organiseert tal van evenementen, zoals de Nacht van de Poëzie, het Nederlands Kampioenschap Poetry Slam en het jaarlijkse literatuurfestival. Dit festival, International Literature Festival Utrecht (ILFU), met wereldbekende auteurs bestond al, maar wordt dit jaar verlengd tot twee weken (15 - 29 september); het begint met een Culturele zondag en sluit feestelijk af met een Nacht.


Het werkterrein van Het Literatuurhuis is nu dus uitgebreid met het Unescoprogramma. ‘Literatuur’ wordt ruim opgevat. Het gaat niet alleen om het lezen voor eigen plezier, nee ook om de kans je het lezen en schrijven eigen te maken (geletterdheid) en om de toegankelijkheid van al die prachtige teksten die onze taalwereld rijk is. Denk ook aan de Nijntjeboekjes waarmee kinderen over de hele wereld de eerste stapjes op het leespad zetten.


ARTIKEL Michael Stoker © Ton DeuseMichaël Stoker © Ton Deuse


Positie verstevigen

Maar wat heeft Utrecht (en Nederland) in concreto aan die fraaie Unesco-titel? Onze stad heeft al een oersterke traditie in de literatuur en wil die cultiveren en verder uitbouwen, aldus Michael Stoker: ‘Amsterdam is ons ooit voorbijgestreefd als centrum van kunst en cultuur. Daar kunnen we wat aan doen. De positie van Utrecht internationaal verstevigen met literatuur is een stuk lastiger dan met muziek want taal kan als een barrière werken. Dan komt zo’n wereldnetwerk als geroepen. Met de titel City of Literature, die op zichzelf geen geld oplevert, vergroot je flink je kansen op Europese subsidies en andere vormen van sponsoring.’


En de ambities zijn niet gering. De directeur is op zoek naar een ‘zakelijk leider die even gemakkelijk de culturele wereld instapt als het bedrijfsleven’. Samen met hem/haar wil hij de koers van het Literatuurhuis en Utrecht City of Literature bepalen.


Cultureel toerisme

Contacten met het Unesco-netwerk leveren meteen al projecten op. Utrecht neemt deel aan een project in Heidelberg voor een bundel met gedichten over de 28 literatuursteden. In Krakau werd een citaat van ‘onze’ schrijver C.C.S. Crone geprojecteerd.


De Unescotitel bevordert bovendien cultureel toerisme in de stad. De gemeente, de provincie en het Nederlands Letterenfonds steunen. Het Literatuurhuis inmiddels structureel. Het Huis werkt samen met de faculteit Geesteswetenschappen en de bibliotheek van de universiteit. Met TivoliVredenburg en straks de nieuwe openbare bibliotheek op het Neude kan Utrecht prima optreden als gaststad voor grote en kleine evenementen. •

Geschreven door Charles Crombach.
Uit de Binnenstadskrant nummer 3, 2018.


<< terug naar overzicht