Griezelen in een botsauto

Liefhebbers van griezelen kwamen eind oktober aan hun trekken in het spookhuis Phobiarama in het Zocherpark, dichtbij de Stadsschouwburg. Je reed er in twintig angstaanjagende minuten in een botsautootje doorheen. Onderweg doemden de spoken op van onze snel veranderende wereld. Niet de bekende in het wit gehulde gedaanten, geraamtes of dergelijk engs, maar huiveringwekkende beelden van originele aard.

 

Het grote verschil met een ‘echt’ spookhuis is dat je na afloop niet zeker weet of je je terecht bang hebt laten maken of niet. De moraal zou kunnen zijn: hoe meer je ergens van af weet, hoe nuchterder je er tegenover kunt staan. Het spookhuis is een installatie van Dries Verhoeven (1976), theatermaker en beeldend kunstenaar. Phobiorama moet, zo is zijn bedoeling, de sfeer van dreiging en angst oproepen waarin de wereld verkeert. ‘Ik ben in de onderbuik aan het porren’. Bezoekers van het Holland Festival konden deze zomer al een botsauto-ritje maken. Het spookhuis komt nu naar Utrecht als onderdeel van de festivals Impakt en SPRING in Autumn.

Arjon Dunnewind © Sjaak Ramakers

Mechanical Turk
Impakt heeft dit jaar als titel Haunted Machines & Wicked Problems. Het festival gaat op zoek naar de relatie tussen technologie, religie, magie en het occulte. Algemeen directeur Arjon Dunnewind: ‘In de achttiende eeuw kon je schaken tegen de Mechanical Turk, een machine vol radertjes en knoppen. Je moest wel heel goed zijn om het van hem te winnen. De mensen begrepen er niets van. Tot tenslotte het raadsel werd onthuld: diep verborgen in het grote apparaat zat een kleine man die uitstekend kon schaken. Via allerlei spiegels zag hij wat er op het schaakbord gebeurde.’ De Mechanical Turk, een apparaat waaraan bovennatuurlijke krachten werden toegeschreven, is de inspiratiebron van dit festival.

 

Allerlei ontwikkelingen op het gebied van de informatie-technologie zijn voor veel mensen niet te bevatten. Dat maakt de dreiging extra groot. En zodra je ergens iets van denkt te begrijpen, doemen er weer nieuwe problemen (wicked problems) op. De bedenkers van het festival, Natalie Kane en Tobias Rebell, willen met Haunted Machines & Wicked Problems zeker niet betogen dat de wereld aan media-gekte ten onder gaat. Er zijn, zoals met zoveel ontwikkelingen, kansen en risico’s. Om die twee van elkaar te onderscheiden is inzicht nodig, en daartoe wil het vijfdaagse festival bijdragen. Het Huis Utrecht is de hoofdlocatie van het festival. Er is daar een uitgebreid programma met lezingen (meestal in het Engels. Dunnewind: ‘Wij richten ons op een jong, internationaal publiek’), discussies, enz.


Kunstmatige intelligenties
Maar ook op andere plaatsen duikt Impakt op. Zo gaan bij BAK, Basis voor Aktuele Kunst, de twee kunstmatige intelligenties Wesley en Siri met elkaar in gesprek. Siri is de stem die op Apple-apparaten vraagt of hij/zij je ergens mee kan helpen, en die op aardig wat vragen antwoord weet. Of het gesprek bij BAK iets oplevert, en wat dat dan zou kunnen zijn, is afwachten. Overigens, voor gebruikers van Siri is het misschien goed om te weten dat al hun vragen centraal worden opgeslagen, zodat Apple weet wat je zoal bezighoudt. Samsung doet iets dergelijks: met de nieuwste tv’s kun je praten. Wat je zegt gaat naar Zuid-Korea. FOTODOK, Space for documentary photography, richt de blik op Afrika: hoe wordt op dit continent, waar magie een grote rol speelt, omgegaan met moderne technologie. Impakt, actief in allerlei landen, zetelt in Utrecht op de bovenverdieping van het prachtige pand van (de vroegere) houthandel Koker in de Lauwerecht. Al vanaf 1988 wil het met kunstprojecten en –programma’s de invloed van technologie op ons leven laten zien.

Uit de Binnenstadskrant Utrecht nummer 4, 2017.
Artikel van K.F. Hein Fonds.


<< terug naar overzicht