Kunstwerk met dubbele symboliek

Utrecht is een kunstobject rijker in het Zocher plantsoen achter het Centraal Museum.
Het object, een follie van een trap, is ontworpen door de Haarlemse kunstenares Birthe Leemeijer (46).

Birthe heeft haar opleiding gevolgd bij de Rietveld academie en Sandberg instituut in Amsterdam. Veel van haar werk staat in relatie tot het landschap, ze heeft daartoe ook een hoveniers opleiding aan het Wellant college in Houten gevolgd. Birthe heeft inmiddels een respectabele cv opgebouwd. In het kader van Leeuwarden culturele hoofdstad werkte ze aan de realisatie van een ijsfontein in Dokkum.

 

Het idee van een kunstwerk in het Zocher plantsoen is afkomstig van de Initiatiefgroep Vergroening Singels die ijvert voor meer biodiversiteit en schoner water in de singel. Het kunstwerk zou symbool moeten staan voor het belang voor de natuur van een soepele overgang tussen water en land.
Zij stapten met dit idee naar de toenmalige directeur van het Centraal Museum, Edwin Jacobs. Deze was meteen enthousiast en samen de leden van de commissie Cultuur in de Openbare Ruimte werden een drietal kunstenaars uitgenodigd een ontwerp te maken.
Unaniem werd het ontwerp van Birthe gekozen voor verdere uitwerking.


Tijdens een verkennende wandeling met de initiatiefgroep en leden van de cultuurcommissie was het idee van de trap de eerste spontane opwelling bij Birthe. De trap staat bij haar symbool voor de trappen in musea die naar de verheven kunst leiden, met als voorbeeld de monumentale trap in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Een logische plek voor haar trap was dan ook het talud waarop je uitkijkt vanuit het grote raam in de Stallen van het museum.

 

 

kunstenaar Birthe Leemeijer en vrijwilligers in actie © Sjaak Ramakers
Kunstenaar Birthe Leemeijer en vrijwillers (foto: Sjaak Ramakers)

 

Het kunstwerk heeft de titel Vanishing Staircase gekregen. Het ziet er uit als een trap, maar is het niet. De treden staan schuins en in een verdwijnend perspectief, althans als je vanaf de waterkant kijkt. Van boven af gezien lijkt het een recht vlak te zijn. De treden van de trap zijn gemaakt van travertijn, kalksteen afkomstig uit Toscane, Italië.


Planten
De trap loopt van boven in het talud door tot in het water van de singel. Hiervoor moest de aanlegsteiger worden verwijderd. In de twee centimeter brede voegen tussen de treden zijn muurplanten aangebracht.
Alle planten  zijn inheems en al in Utrecht te vinden. De planten en het substraat waarin ze moeten gaan groeien zijn bedacht door de ecologen van de initiatiefgroep. De grootste uitdaging was het vinden van het meest geschikte substraat met de juiste groeicondities en een goede doorwatering. De trap is verdeeld in een viertal zones die zich van elkaar onderscheiden in bezonning en zuurgraad van het substraat. Het inplanten is uitgevoerd door Birthe samen met vrijwilligers van de initiatiefgroep. Deze vrijwilligers zullen ook het onderhoud in de toekomst voor hun rekening nemen.

 

Garanties voor een blijvend mooie begroeiing van de trap zijn niet te geven, daarvoor is het idee en de uitvoering te uniek.
De vraag is ook hoe de trap in de praktijk gebruikt zal gaan worden. Dit gebruik zal ook haar eisen stellen aan de begroeiing. Het deel van de trap onder het pad door het plantsoen zal het meest gebruikt gaan worden en nodigt uit om in de zon aan het water te gaan zitten.


Nu al is Vanishing Staircase een drukke pleisterplaats voor honden geworden die er een slok water komen nemen. Het bovenste deel van de trap zal mogelijk het meest bekeken gaan worden door langs de trap naar boven te lopen, waardoor olifantenpaden zullen ontstaan. Hopelijk zullen de planten door de passanten gerespecteerd worden.


Het kunstwerk is gefinancierd door bijdragen uit het Mondriaanfonds en de gemeente Utrecht. De beplanting van de trap en de oeverplanten onderaan de trap is betaald vanuit het Initiatievenfonds van de gemeente en de Blauwe Bewonersinitiatieven van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. 



Geschreven door Ben Nijssen.
Binnenstadskrant nummer 5, 2018.


<< terug naar overzicht