De grond in, graag!

Droogte, hitte, hoosbuien, storm – het weer vertoont steeds meer grillen. Langzamerhand hebben de deskundigen ook weinig twijfel meer: we moeten er rekening mee houden dat dit vaker zal gaan gebeuren, dit is de klimaatverandering. Utrecht heeft al een plan, met in de hoofdrol het regenwater. Dat moet bij voorkeur direct de grond in en niet meer in het riool.


Net als in een aantal andere wijken verdwijnt in de Binnenstad het schone regenwater samen met het afvalwater van wc, douche, wasmachine en vaatwasser in het riool. Het wordt dan gezuiverd in de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Zo wordt het regenwater – in vakkringen heet het onverwacht poëtisch ‘hemelwater’ – zoveel en zo vlug mogelijk de stad uitgewerkt. Van de daken in de regenpijpen, van de straten in de regenputten, en verder stroomt het, het riool in. Hoe harder het regent, hoe meer het riool en de zuiveringsinstallatie te verwerken krijgen. Dat kan misgaan.
 

SchermDe grond in, graag © Humphrey Daniëls
(foto: Humphrey Daniëls)


Joram van der Schans is adviseur stedelijk water van de gemeente. Hij legt uit: ‘De riolering kan een plotselinge grote bulk regenwater niet meteen verwerken. Dan stromen regenputten over. De rioolwaterzuiveringsinstallatie kan de grote hoeveelheden rioolwater minder goed zuiveren. Het verdunde afvalwater wordt dan op het buitenwater geloosd – in Utrecht is dat onder meer de Vecht. Dit is slecht voor de volksgezondheid en vissen kunnen er van doodgaan. Om dit te voorkomen moet het riool worden ontzien. Als het even kan, moet regenwater zoveel mogelijk direct de grond in. Of tijdelijk worden opgeslagen en later pas worden afgevoerd naar het oppervlaktewater. Daar mikt het gemeentelijke plan ‘Waterproof030’ op.’


Minder bestrating
In Leidsche Rijn zijn er al speciale stroken groen aangelegd waar regenwater in de bodem zakt (wadi’s) en ook gescheiden rioleringen voor regenwater en huishoudelijk afvalwater. In de Binnenstad kan dat niet overal. Van der Schans: ‘Daar is gewoon niet altijd de ruimte voor. Er liggen ondergronds te veel leidingen en kabels en de straten zijn te smal. Wel komen er twee grote bergbezinkbassins van elk 1600 kubieke meter onder de Rijnkade. In deze ondergrondse opslagbakken wordt een teveel aan rioolwater tijdelijk opgevangen, licht gezuiverd en later naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie gepompt.
En wat we overal in de stad kunnen doen, is minder bestrating en meer groen in de openbare ruimte. Bijvoorbeeld parkeerplaatsen voorzien van een open bestrating die regen doorlaat, en geveltuintjes stimuleren.’


Hij is jaloers op Antwerpen. Daar zijn groene daken of zonnepanelen al verplicht bij (ver)nieuwbouw bij daken groter dan twintig vierkante meter.
Van der Schans is blij met de groene plannen van het nieuwe college van B&W. Er is inderdaad nog veel te doen. Als je vanuit het hoge stadskantoor naar beneden kijkt, dan zie je louter steen. Alleen op het Stadsplateau voor de ingang ligt een miezerig perk verdord groen.


Tegel eruit, plant erin
Bewoners verplichten om bij eigen huis en tuin maatregelen te nemen voor meer groen en minder steen, dat doet een gemeente niet. Toch is ook hier een wereld te winnen. Tuinen zijn steeds vaker ‘versteend’. In het kader van de Operatie Steenbreek, een actie van allerlei groene organisaties, vervangen bewoners tuintegels door planten. Zij worden daarbij gestimuleerd door de gemeente. Elke tegel eruit telt. En groen voor steen heeft veel meer voordelen dan alleen regen in de bodem. Groen vermindert het zomerse hitte-eilandeffect van de stad (stenen en asfalt houden warmte vast), geeft vogels, vlinders en bijen de kans, vangt fijnstof uit de lucht en heeft een positief effect op de gezondheid.


Gratis plantjes
Steden die meedoen aan de Operatie Steenbreek boeken al flinke resultaten. Neem Den Haag: bewoners kunnen al een paar jaar tegels omruilen tegen gratis planten (gemikt wordt op 20.000 tegels in 2018) en op een speciale aantrekkelijke website krijgen de Hagenaren allerlei praktische informatie en nieuwtjes. 
En wat doet de gemeente Utrecht, behalve zelf meer groen aanleggen? Onder de noemer ‘Waterproof, geef regen de ruimte’ laat de gemeente bewoners zien wat zij kunnen doen aan regenopvang in eigen tuin, zoals tegels weghalen en een regenton plaatsen. En ook zijn er subsidies beschikbaar voor bewoners, bijvoorbeeld voor de aanleg van een geveltuin, het vergroenen van de straat en voor groene daken.

(Nadere informatie: www.utrecht.nl/waterproof030) •

 

Geschreven door Marijke Brunt.
Uit de Binnenstadskrant nummer 4, 2018.

 


<< terug naar overzicht