Omgekeerde boekenplanken in bieb

Een driedimensionaal dynamisch glas-in-lood raam en een huis met volle omgekeerde boekenplanken: verrassende kunst in de nieuwe bibliotheek op de Neude. Vijf kunstenaars uit Utrecht kregen een opdracht om speciaal werk te maken dat geïnspireerd is op de historie van het gebouw, de architectuur en de veelzijdige functie van de bibliotheek.

 

In de ‘art deco kathedraal’, de grote hal, is links de toegang tot de voormalige omloop over de lengte doorgebroken. Er gaat een roltrap omhoog langs de ramen aan de Drakenburgstraat. In drie raampartijen heeft Jop Vissers Vorstenbosch, de jongste kunstenaar, een vijf bij vijf meter groot werk bedacht. Zijn eerste niet tijdelijke opdracht in de publieke ruimte. ‘Ik ben een schilder met ‘bouwemoties’. Mijn lichtschilderijen én de architectuur zijn hier één werk geworden’.

Het spanningsveld tussen een stilstaand schilderij versus een optisch dynamisch werk is voelbaar. Een ritme van staande beschilderde plexiglas lamellen staat haaks op een transparant beschilderde achterwand. Extra licht kan aangestuurd worden binnen dit bijzondere werk. ‘Het is eigenlijk een digitaal scherm in de analoge papieren wereld. Ik kan de kleuren van de schildering beïnvloeden. Ze kunnen van toon, intensiteit en beweging veranderen met een lichtcomputer. Maar het schilderij is ook overtuigend als stilstaand werk.

 

SchermJObJop Vissers Vorstenbosch aan het werk © Saar Rypkema

 

Er zijn veel voorwaarden als je werk voor de publieke ruimte maakt, anders dan bij vrij werk. In dit beeld zit heel veel maatwerk en dan heb ik ook nog te maken met een gebouw dat nog niet af is. Er zullen bezoekers zijn die de grenzen opzoeken, die het werk bijvoorbeeld gaan gebruiken als muziekinstrument. Als kunstenaar moet je weten dat jouw werk secundair is in de ruimte. Je moet diplomatiek zijn, wel uitnodigend, maar ook andere visuele impulsen die de ruimte heeft toelaten’.

 

Huis met puntdak
Op de eerste verdieping van het postkantoor kwam je als particulier nooit. Daar is nu de afdeling voor 0-8 jaar. Het is een mooie strakke zaal met gietvloer en vrij lage boekenkasten. Frank Halmans, een ervaren kunstenaar, ontwierp hier een poëtisch huis met puntdak, zodat de kinderen een eigen intiem plekje hebben. Niet te groot, 2.70 x 2.50 en 4.40 hoog. Volwassenen moeten flink bukken als ze door de deuropening willen. De muren van het huis zijn gemaakt van omgedraaide boekenplanken. Door de uitsparingen tussen de volle planken kan je door het kunstwerk heen kijken. Bij het huis staat een lantaarnpaal als schemerlamp die een luie stoel verlicht onder het dak.

Het idee komt uit een tekening die Halmans ooit maakte van een straat met strakke rijtjeshuizen en een rij lantaarnpalen. Eén van de lantaarnpalen is 180 graden gedraaid en verlicht in de donkere nacht door het dakraam een zolderkamertje. In de avond zie je vanaf de Neude het huis in de bibliotheek op de eerste verdieping door de ramen. De lantaarnpaal blijft branden.

 

schermFrans-Halmans.jpg-PatrickFrank Halmans met een mini-versie van zijn huisje © Patrick van der Sande

 

‘Helaas kon ik de oude boeken van de bieb niet gebruiken, want die zijn geplastificeerd en ik moet ze allemaal stevig op de planken plakken. Honderdvijf meter omgekeerde boekenplank in totaal. Een bouwkundig ingenieur heeft uitgerekend of het wel kan. Het werk moet natuurlijk veilig zijn, dus dat laat ik over aan mensen die er verstand van hebben. De rest maak en installeer ik zelf’. In het atelier staan nog tientallen dozen met tweedehands boeken. ‘Elk boek moet ik toch even vastpakken en er een paar bladzijden in opslaan voordat ik ze vastlijm op de planken’. Medio februari is het af en gaat het werk in onderdelen naar de bibliotheek. Dan zullen ook de andere kunstenaars, Maarten Baas, Jan Willem Deiman en Daan Paans hun werk installeren in de nieuwe bibliotheek.•


Uit de Binnenstadskrant nr. 1, 2020.
Tekst door Elaine Vis.


<< terug naar overzicht